ЯҢАЛЫКЛАР
Ватан-ул әни, хатын, балалар, баш өстендә тыныч күк, Туган як…Ватанны саклаучы булу – зур хөрмәт. Шуңа күрә 23 февральдә бөтен илебез бу искиткеч бәйрәмне билгеләп үтә, анда без барыбыз да кадерле ир-атларыбызга хөрмәт күрсәтәбез.21 февраль көнне Иштуган авыл мәдәният йорты белгечләре, Ватанны саклаучылар көне уңаеннан, «Баһадирлар уены» исемле конкурс-уен программасы үткәрделәр. Очрашу Ватанны саклаучылар көне бәйрәменең килеп чыгу тарихы турында сөйләүдән башланды. Уен барышында егетләр үзләренен көчләрен,зирәклекләрен күрсәттеләр, «Хәрби тематикага викторина” , “Рота, күтәрел”, “Төз атучылар”, “Беренче ярдәм” ,”Кухня короле”,«Иң җитезе» , ”Конструкторы” конкурсларында катнаштылар. Дәрт һәм җиңүгә ирешү теләге катнашучыларны шулкадәр мавыктырды ки, алар тирә-юньдәге хәлләрне сизмәделәр. Ахырда катнашучылар кызыксындыру бүләкләре алды.
"Курше" кышкы сезон фестиваленең республика проекты кысаларында 20 февральдә Иштуган мәдәният йорты белгечләре"Удмурт мәдәнияте көне"дигән этно-бәйрәм үткәрделәр.Бәйрәм "Тюрагай"удмурт фольклор коллективы чыгышы белән башланып китте.Алар тамашачыларга удмурт халкының төрле йолалары һәм традицияләре җырларын һәм биюләрен тәкъдим иттеләр."Мудорвай" балалар коллективы җырлар җырлады,удмурт биюен биеде, "Капка"удмурт уены буенча мастер-класс үткәрде.Катнашучылар әйлән-бәйлән уйнадылар, чыгыш ясаучыларга кушылып җырладылар һәм биеделәр. Аннары"Кышетэн шудон"(яулыклы уен),"Кутэн шудон"(Чабаталы уен),"Небыльток"(Растяпа) бәйрәмнәрендә катнашучылар белән халык уеннары, "Зәйнебэй","Аленур" ,"Ой ти вала", "Кубиста йыр" ,Меш яр дүртле" һ.б. халык бию уеннары башланды. Бәйрәм кунаклары шулай ук коймак һәм хуш исле чәй,удмурт милли ризыклары белән сыйландылар.Бәйрәм җылы һәм дустанә атмосферада узды, анда катнашучыларга бик күп уңай эмоцияләр, күтәренке рух бүләк итте.
Бөтен заманнарга әйбер бар, аларга мода йогынты ясамый. Болар - киез итекләр, каталар, чёсанкалар - кыш көне алыштыргысыз аяк киеме.18 февраль көнне Иштуган авылы мәдәният йортында мәдәният хезмәткәрләре балалар белән берлектә «Матур да соң киез итекләр» уен программасы үткәрделәр. Балаларны киез итекләр барлыкка килү тарихы белән таныштырдылар, итек турында кызыклы фактлар сөйләделәр. Һәр йортта, борынгы рус традициясе буенча, бер генә пар булса да киез итек булырга тиеш, сувенир булса да. Балалар табышмаклар чиштелэр, киез итекләр турында мәкальләр, шигырьләр һәм такмаклар әйттелэр, “Киез итек ыргыту”, “ Итек киеп йөгерү”, Киез итек киеп бер аякта йөгерү” эстафетасында катнаштылар.Катнашкан балаларга бүләкләр тапшырылды.
Сугышчы-интернационалистларны искә алу көне (яки Ватаннан читтә хезмәт бурычын үтәгән россиялеләрне искә алу көне) кысаларында һәм Ватанны саклаучылар көне алдыннан 15 февраль көнне Иштуган мәдәният йорты белгечләре «Солдат батырлыгы алдында баш иябез» дигән кичә-очрашу үткәрделәр. Алып баручы катнашучыларга «Игълан ителмәгән сугыш»тарихына зур булмаган экскурс ясарга тәкъдим итте. Сөйләшү электрон презентация күрсәтү белән үрелеп барды. Әфганстанда сугышкан якташларыбызга аерым игътибар бирелде. Очрашуда хәрби хәрәкәтләрдә катнашучылар: Мавлетов Флорид Наил улы(Чечня, Сирия, СВО) , Абдуллин Рамазан Тәхәви улы (Әфганстан), Иванов Сергей Константинович (Чечня) кунак булдылар. Очрашу барышында кунаклар үзләре турында сөйләделәр, алып баручының һәм укучыларның сорауларына җавап бирделәр, хезмәт иткән елларын, сугышчан иптәшләрен искә алдылар. Балалар кызыксынып тыңладылар һәм сораулар бирделәр.Катнашучыларның медальләре белән кызыксындык, фотоальбомнар карадык. Аннары Әфган сугышы турында «Әфганстан күңелемдә яра»дигән видеоклипны карадык. Анда, Әфган җирендә булган фаҗигане аңлау балалар күзләрендә укылды. Статистика саннары аларны гаҗәпләндерде. Бу сугышларда күпме кеше үтерелгән, күпме яраланган, күпме тән һәм җан имгәнгән. Чара азагында катнашучылар һәлак булган сугышчыларны бер минут тынлык белән искә алдылар.
Иштуган мәдәният йорты белгечләре «Йөрәкләр көне» дигән уен программасы үткәрделәр. Катнашучылар мәхәббәт турында шигырьләр укыдылар, үз тормышларыннан романтик тарихлар сөйләделәр. Чарада катнашучылар «Әкият парлар», «Җыр аукционы», «Экстремаль ситуация», «Комплиментлар», «Парны әйт» һ.б. конкурсларда һәм уеннарда актив катнаштылар. Бәйрәм бию ярышы белән дәвам итте. Барлык катнашучыларга да истәлекле бүләкләр тапшырылды. Чара бәйрәм дискотекасы белән тәмамланды.
Саба районы мәдәният йортында 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Җиңүнең 80 еллыгына багышланган «Туган җиргә кайтты кайтмаганнар "Хәтер китабы"на төренеп” район халык иҗаты фестиваленең йомгаклау концерты булды. Иштуган мәдәният йорты белгечләре "Сугыш еллары реликвияләре" күргәзмәсендә катнаштылар. Күргәзмәдә Бөек Ватан сугышы ветераннары Гыйматова Мәйшәрәф һәм Габделкәви (аларның кызы Королева Савия Кавиевна чыгыш ясады), сугыш хәрәкәтләре ветераны (Сирия, Чечня, СВО) Мәүлетов Флоридның шәхси әйберләре, фоторәсемнәре, бүләкләре, газета-журналлардан мәкаләләре тәкъдим ителде.
Иштуган мәдәният йортында ата-аналар комитетларының ел саен үткәрелә торган «Тату сыйныф серләре» республика конкурсының район зона этабы булып узды. Конкурста ата-аналарның һәм балаларның иң дус һәм актив 4 командасы катнашты: Иштуган урта гомуми белем бирү мәктәбе ,Шәмәрдәннең "Рост"лицее, Евлаштау урта гомуми белем бирү мәктәбе, Шекше төп гомуми белем бирү мәктәбе.Барлык командалар да өч конкурс сынавын уңышлы үттеләр һәм бердәмлек, иҗадилык,артистлык сәләтләрен күрсәттеләр.Командалар жюрины да, тамашачыларны да киемнәре, күңелле һәм оригиналь чыгышлары, уйланылган идеяләре белән гаҗәпләндерделәр.Конкурста катнашучылар тату сыйныфның сере балаларның ,класс җитәкчесен һәм ата-аналарның бердәм булуында, бергәләп эшчәнлек алып баруында икәнен күрсәттеләр.Шулай ук тамашачыларны үзләренең чыгышлары белән Иштуган мәктәбенең бию һәм вокал коллективлары да сөендерде.
Иштуган мәдәният йорты белгечләре «Начар сүзләр вирусы»дигән тематик программа үткәрделәр. Кешене танып белүнең иң ышанычлы ысулы-аның ничек сөйләгәненә колак салу. Чөнки тел аның кешелек сыйфатларының һәм мәдәниятенең төгәл күрсәткече булып тора. Беркемгә дә сер түгел, студентлар үз сөйләмендә еш кына «паразит сүзләр», «буш сүзләр», телне пычратучы жаргон сүзләрен кулланалар. Ә аларның матур итеп сөйләгәннәрен ишетәсе килә. Яшьләр сөйләмендәге начар сүзләр-еш кына бәйсезлек чагылышы, олылык символы. Әмма чынлыкта исә бу-сөйләм ярлылыгы һәм кешенең рухи авыруы чагылышы. Сүз бит ул гади авазлар җыелмасы гына түгел. Сүгенү кешене нәҗесли, аның җанын үтерә. Иң мөһиме һәм фәнни яктан расланганы-сүгенү сәламәтлек өчен куркыныч, интеллект кимүгә ярдәм итә, җинаятьләр тудыра, бар нәрсәгә иреклелек иллюзиясе тудыра, безне рухи яктан талый, кимсетә, шуның белән кешеләрнең язмышын имгәтә, иртә картаюга һәм вакытыннан алда үлемгә китерә.Балалар кызыклы һәм танып белү әңгәмәсеннән Русьта «сүгенү сүзләре» тарихы турында, начар сүздә нәселдәнлеккә йогынты ясый торган, гормональ бозылуларга китерә торган җимергеч көч яшерелгәнлеге турында белделәр. Чара барышында балалар сүзләр турындагы мәкальләрне һәм әйтемнәрне искә төшерделәр, «портрет яса» уенда катнаштылар, «Игелек агачы»утырттылар. Тематик программаның нәтиҗәсе: начар сүзләр һәм сәламәт яшәү рәвеше бер-берсенә туры килми. Сәламәт һәм уңышлы булыр өчен, үз сөйләмеңдә ямьсез, цензурасыз сүгенүдән баш тартырга кирәк. Начар сүздән ничек котылырга? Җавап гади: күбрәк классик әдәбиятны укырга.
Юлбат авылы һәм Ике басу Арташ авылы ФАП фельдшерлары Бадикова Миләүшә һәм Сәләхиева Айгөл мәктәп укучылары белән «балаларда һәм яшүсмерләрдә күрү органнары авыруларын профилактикалау»