Язгы бозга чыгу бик куркыныч!
Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы балыкчыларга балык тоту сезонын төгәлләргә киңәш итә. Боздагы җәяүлеләр дә үз гомерләрен куркыныч астына куялар, алар вакытны кыскарту өчен сулыкларның боз капламын сукмак сыйфатында файдаланалар. Нык булмаган боз тудыра торган куркынычтан тыш, бу категория затлар психологик яктан боз астына төшү мөмкинлегенә әзер түгел һәм мондый вәзгыятьтә үз тормышы өчен көрәш нигезләрен белми.
Өстәвенә температура бозны бик нәзберек итә, ул ныклыгын югалта, күзәнәкле була. Мондый бозга чыгу куркыныч, ә шулай да тәвәккәлләгәннәргә куркынычсызлык кагыйдәләрен катгыйрак үтәргә кирәк. Боз инде көпшәк, өстән кояш, кар суы «ашый», ә астан агым белән селкенә. Анда йөрү бик куркыныч: теләсә кайсы вакытта аяк астында пышылдап таралып, баш очында берегеп калырга мөмкин. Бу вакытта су белән тулган канаулар, чокырлар куркыныч, чөнки аларда тозаклар – тирән чокырлар, коелар булырга мөмкин.
Ата-аналары һәм өлкәннәре карамагыннан мәхрүм калып, куркынычсызлык чараларын белмичә, баланың куркыныч тойгысы кызыксынудан көчсезрәк булганга күрә, алар текә ярда уйныйлар, ә кайчакта сулыкның бозларында шуалар.
Яшүсмерләрнең кайберләре нык булмаган бозда балык тотарга өлгерә. Мондый гамьсезлек кайчак фаҗигале тәмамлана. Бу чорда балаларга сулыкларга йөрергә ярамый. Тормыш өчен аеруча тирән чокырлар һәм промоиннар куркыныч, алар һәрвакытта да киртәләп алынмаган һәм кисәтү билгеләре белән билгеләнгән. Шуңа күрә бу чорда истә тотарга кирәк:
язгы бозда җиңел төшеп китү;
бозга чыгар алдыннан аның ныклыгын тикшерергә - моңа инаныр өчен җиңел сугу да җитә;
бозның таркалу процессы яр буенда тизрәк бара;
кар белән капланган язгы боз тиз арада көпшәк массага әверелә.
ТЫЕЛА:
Язгы чорда ерак сулыкларга чыгарга;
Бозлавык чорында елга аша чыгарга;
Боз каткан урыннарда елгага якын килергә, ташкынга һәм, димәк, ишелүгә дучар булган текә ярда басып торырга;
Күперләрдә, плотиналарда һәм буаларда җыелырга;
Боз бөкеләренә якынлашырга, бозларны ярдан этеп җибәрергә, елга яки теләсә нинди сулыкның тирәнлеген үлчәргә, бозлар өстендә йөрергә һәм аларда шуарга (еш кына балалар беренче Су буйлап йөрер өчен төрле йөзү чараларын һәм хуҗасыз көймәләрне кулланалар).
Әти-әниләр!
Балаларны елгага олылар күзәтүеннән башка кертмәгез, бигрәк тә бозлавык вакытында;
елганы яисә күлне ачканда боз өстендә булу куркынычы турында кисәтегез.
Шуны истә тотыгыз: язгы ташу вакытында, хәтта аз гына бозлавык булганда да, бәхетсезлек очраклары еш кына балалар белән була.
Ташу вакытында үз-үзеңне тоту кагыйдәләрен аңлатыгыз, аларга су янында шаярырга рөхсәт итмәгез, бизгәк тотуны туктатыгыз.
Аларга кулдан ясалган салларда, такталарда, бүрәнәләрдә яки йөзеп йөрүче бозларда шуарга рөхсәт итмәгез. Өзелгән боз, салкын су, Тиз агып китү һәлакәткә китерә.
Балаларга бозлавык һәм язгы ташу чорында саклык чараларын аңлатыгыз. Моңа иншаларның, диктантларның, конкурсларның, викториналарның, рәсем дәресләренең, «бозда һәм суда үз-үзеңне тоту кагыйдәләре турында»әңгәмәләрнең тәкъдим ителгән темаларын багышларга кирәк. Һәр укытучының бурычы - укучыларны еш кына фаҗигале тәмамлана торган судагы һәлакәтләрдән кисәтү өчен мөмкин булганның барысын да эшләү.
Балалар!
Язгы ташу вакытында бозга чыкмагыз.
Кулдан ясалган салларда, такталарда, бүрәнәләрдә һәм йөзеп йөрүче бозларда йөрмәгез.
Бер боздан икенчесенә сикермәгез.
Текә һәм юылган ярларда тормагыз-алар ишелергә мөмкин.
Сез бозлавыкны күпердән, яр буеннан күзәткәндә, култыксалар һәм башка киртәләр аша бөгелергә ярамый.
Әгәр дә Сез елга яки күл буендагы бәхетсезлеккә шаһит булсагыз, югалып калмагыз, өегезгә качмагыз, кычкырып ярдәмгә чакырыгыз, олылар ишетер һәм бәладән коткарырга ярдәм итәр.
Тыгыннарга, салларга, буаларга якын килмәгез, бу урыннарда уеннар оештырмагыз.
Чокырларга, казанлыкларга, канализация люкларына һәм коеларга якын килмәгез.
Укучылар, язгы ташу һәм бозлавык вакытында сак булыгыз.
Тормышыгызны куркыныч астына куймагыз!
Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы боз астында балык тотуны яратучыларга мөрәҗәгать итә: боз эрегәндә, елга-күлләр ташыганда сулыкларда үз-үзеңне тоту кагыйдәләрен үтәгез, тормышыңны куркыныч астына куймагыз! Мондый һава шартларында боз нык түгел, көпшәк, тиз эри. Аңа чыгу бик куркыныч! Туганнарыгыз һәм якыннарыгыз арасында балыкчылар булса, аларны үз гомерләрен куркыныч астына куймаска күндерегез!